Η Εθνική Αντίσταση στην Ηπειρο



Οι πρώτοι Σταυραετοί στην Ήπειρο – Το ξεκίνημα
1942 – 24 Σεπτεμβρίου. Η είδηση της ανόδου των Ιταλών στα Ραδοβίζια, το κάψιμο της Σκουλικαριάς και πολλών σπιτιών άλλων χωριών, αναστατώνει τον πληθυσμό. Στη Σεκλίστα Άρτας μαζεύονται οι πρώτοι 35 ένοπλοι. Μαζί τους ο Μπαρμπακώστας (ταγματάρχης Α.Πίσπερης) και ο Καταχνιάς (Γ.Αναγνωστάκης). Είναι αποφασισμένοι να τους αντιμετωπίσουν. Στη σύσκεψη της Άνω Καλεντίνης (26 Νοέμβρη 1942) που πήραν μέρος οι μόνιμοι αξιωματικοί του ΕΑΜ Άρτας, αποφασίζεται η συγκρότηση των πρώτων ομάδων. Στις 2 Δεκέμβρη 1942 δεκαπέντε παλληκάρια με τον καπετάν Τζουμερκιώτη (υπολογαχός Πεζικού Γ. Μαλτέζος), κάνουν την εμφάνισή τους. Αμέσως άλλοι δεκαπέντε στις 22 Δεκέμβρη 1942 ξεκινούν με τον καπετάν Τζαβέλλα (Ανθυπομοίραρχος Φ.Τσάκας). Μαζί μ’ αυτόν και οι ανθυπολοχαγός Θ. Ζαλοκώστας (Παλιούρας) και Β. Κουζέλης (Μπότσαρης), είναι οι πρωτοπόροι της Άρτας. Χτυπιούνται με τους Ιταλούς στην Πλάκα, στο Πλατανόρεμα. Σταματάει το ξεπούλημα. Υψώνεται η Εθνική αγωνιστική συνείδηση.
Στο Πογώνι-Ζίτσα, τον ίδιο καιρό βγαίνει ο αλησμόνητος καπετάν Πάκος (ανθυπολοχαγός Έξαρχος), ο Νεμέρτσικας, ο Χατζάρας, ο Καραντάνης. Μαζί τους ο Πετρίτης, ο Βορηάς. Πιο κάτω στην Τσαμουργιά ο Άγγελος Δούπης και ο Στεργιόπουλος με τον Παπακαίσαρη. Στο Φανάρι – Πάργα, από τον Δεκέμβριο του 1942 η οργάνωση συζητάει το βγάλσιμο ανταρτών. Και τον Ιανουάριο του 1943 βγαίνουν είκοσι (20) αντάρτες με τον Καστρινό (υπολοχαγός Γ.Πρίφτης) και τον ανθυπολοχαγό Β.Πηγή. Στο Ζάλογγο ο Παπαδόπουλος με τα παιδιά του. Στο Σούλι ο Κόκκορης από τον Δεκέμβριο του 1942 αγωνίζεται ξεκαθαρίζοντας την περιοχή.
Όλες αυτές είναι ομάδες σκόρπιες, χωρίς επαφή μαζί τους, που ξεκινούν για τον μεγάλο αγώνα.

30 Μαρτίου 1943 – Τραπεζάκι
Τον Φεβρουάριο του 1943 φθάνει στην Ήπειρο ο συναγωνιστής Γεωργιάδης. Γυρίζει ακούραστα την Ήπειρο. Η αναγκαιότητα της συνένωσης όλων των ομάδων και της εκλογής ενιαίας καθοδήγησης οδηγεί αντιπροσωπείες των ομάδων αυτών στα Τζουμέρκα. Και στις 30 Μαρτίου 1943 στο Τραπεζάκι αρχίζει η διάσκεψη. Προεδρεύει ο ταγματάρχης Πίσπερης. Ο Νίκος Γεωργιάδης θέτει φωτεινά τα καθήκοντα όλων και δίδει τις κατευθύνσεις. Σπουδάζεται η πείρα του Θεσσαλικού κινήματος, και μέσα σε ενθουσιασμό και μαχητικό τόνο τελειώνουν οι εργασίες, εκλέγονται τα αρχηγεία και το Στρατηγείο Ηπείρου. Το ηπειρωτικό κίνημα συνδέεται οργανωτικά με το πανελλήνιο εθνικό απελευθερωτικό κίνημα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Με το τέλος των εργασιών της συνδιάσκεψης αναγγέλλεται και η προσχώρηση του στρατηγού Νάση στον ΕΛΑΣ.



Χρονικό της Αντίστασης:

  • Ζάλογγο Γενάρης 1943
  • Τον Ιανουάριο του 1943 βγαίνουν στο βουνό είκοσι (20) αντάρτες με τον Καστρινό (υπολοχαγός Γ.Πρίφτης) και τον ανθυπολοχαγό Β.Πηγή. Στο Ζάλογγο ο Παπαδόπουλος με τα παιδιά του.
    Οι πρώτοι Σταυραετοί στην Ήπειρο.

  • Μελάτες - Καλεντίνη Φλεβάρης 1943
  • Μια μεγάλη τριήμερη μάχη από Καλεντίνη μέχρι Μελάτες. Οι Γερμανοί βγήκαν από την Άρτα με τανκς και πυροβολικό. Μάχη σφοδρότατη που κρατάει τρία μερόνυχτα. Οι Γερμανοί ντροπιασμένοι παίρνουν το δρόμο του γυρισμού. Καταδιώκονται ως την Άρτα, όπου κλείνονται στα οχυρά τους.

  • Τραπεζάκι 30/3/1943
  • Τον Φεβρουάριο του 1943 φθάνει στην Ήπειρο ο συναγωνιστής Γεωργιάδης. Γυρίζει ακούραστα την Ήπειρο. Η αναγκαιότητα της συνένωσης όλων των ομάδων και της εκλογής ενιαίας καθοδήγησης οδηγεί αντιπροσωπείες των ομάδων αυτών στα Τζουμέρκα. Και στις 30 Μαρτίου 1943 στο Τραπεζάκι αρχίζει η διάσκεψη. Προεδρεύει ο ταγματάρχης Πίσπερης. Ο Νίκος Γεωργιάδης θέτει φωτεινά τα καθήκοντα όλων και δίδει τις κατευθύνσεις. Σπουδάζεται η πείρα του Θεσσαλικού κινήματος, και μέσα σε ενθουσιασμό και μαχητικό τόνο τελειώνουν οι εργασίες, εκλέγονται τα αρχηγεία και το Στρατηγείο Ηπείρου. Το ηπειρωτικό κίνημα συνδέεται οργανωτικά με το πανελλήνιο εθνικό απελευθερωτικό κίνημα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Με το τέλος των εργασιών της συνδιάσκεψης αναγγέλλεται και η προσχώρηση του στρατηγού Νάση στον ΕΛΑΣ.

  • Ματζάρι Απρίλης 1943
  • Τον Απρίλιο του 1943 επίθεση των Ιταλοτσάμηδων στο Ματζάρι μετατρέπεται σε επαίσχυντη των Ιταλοτσάμηδων φυγή, χάρις στα παλληκάρια του Κόκορη και τις μαχητικές ομάδες.

  • Ιωάννινα 2/6/1941
  • Στα τέλη Μάη - αρχές Ιούνη 1941, συγκροτήθηκε με την καθοδήγηση των κομμουνιστών το «Πατριωτικό Μέτωπο»
    προΕΛΑΣίτικες ομάδες.

  • Πωγώνι - Ζίτσα Σεπτέμβρης 1942
  • Στο Πογώνι-Ζίτσα, τον ίδιο καιρό βγαίνει ο αλησμόνητος καπετάν Πάκος (ανθυπολοχαγός Έξαρχος), ο Νεμέρτσικας, ο Χατζάρας, ο Καραντάνης. Μαζί τους ο Πετρίτης, ο Βορηάς.
    Οι πρώτοι Σταυραετοί στην Ήπειρο.

  • Σεκλίστα Άρτας 24/7/1942
  • 1942 – 24 Σεπτεμβρίου. Η είδηση της ανόδου των Ιταλών στα Ραδοβίζια, το κάψιμο της Σκουλικαριάς και πολλών σπιτιών άλλων χωριών, αναστατώνει τον πληθυσμό. Στη Σεκλίστα Άρτας μαζεύονται οι πρώτοι 35 ένοπλοι. Μαζί τους ο Μπαρμπακώστας (ταγματάρχης Α.Πίσπερης) και ο Καταχνιάς (Γ.Αναγνωστάκης). Είναι αποφασισμένοι να τους αντιμετωπίσουν. Στη σύσκεψη της Άνω Καλεντίνης (26 Νοέμβρη 1942) που πήραν μέρος οι μόνιμοι αξιωματικοί του ΕΑΜ Άρτας, αποφασίζεται η συγκρότηση των πρώτων ομάδων. Στις 2 Δεκέμβρη 1942 δεκαπέντε παλληκάρια με τον καπετάν Τζουμερκιώτη (υπολογαχός Πεζικού Γ. Μαλτέζος), κάνουν την εμφάνισή τους. Αμέσως άλλοι δεκαπέντε στις 22 Δεκέμβρη 1942 ξεκινούν με τον καπετάν Τζαβέλλα (Ανθυπομοίραρχος Φ.Τσάκας). Μαζί μ’ αυτόν και οι ανθυπολοχαγός Θ. Ζαλοκώστας (Παλιούρας) και Β. Κουζέλης (Μπότσαρης), είναι οι πρωτοπόροι της Άρτας. Χτυπιούνται με τους Ιταλούς στην Πλάκα, στο Πλατανόρεμα. Σταματάει το ξεπούλημα. Υψώνεται η Εθνική αγωνιστική συνείδηση.
    Οι πρώτοι Σταυραετοί στην Ήπειρο.

  • Σούλι Δεκέμβρης 1942
  • Στο Σούλι ο Κόκκορης από τον Δεκέμβριο του 1942 αγωνίζεται ξεκαθαρίζοντας την περιοχή.
    Οι πρώτοι Σταυραετοί στην Ήπειρο.

  • Ανθοχώρι Μετσόβου (22/4/1943)
  • Η μάχη στο Ανθοχώρι Μετσόβου (22/4/1943) Ο ΕΛΑΣ καταλαμβάνει την κορυφογραμμή της Πίνδου.
    Περισσότερα:Η μάχη στο Ανθοχώρι Μετσόβου

  • 24ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ
  • Εντάσεις δημιουργούσε ακόμα και η εύθραυστη ισορροπία που είχε επιτευχθεί μετά τη συμφωνία της Πλάκας. Στη διαφιλονικούμενη περιοχή της Πρέβεζας, κυρίως στην περιφέρεια Ζαλόγγου, παρέμενε απομονωμένο το 24ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, που είχε ανασυγκροτηθεί μετά την προσωρινή διάλυσή του.
    Aιφνιδιαστικά και απροειδοποίητα, μονάδες του ΕΔΕΣ αριθμητικά ισχυρότατες και άριστα εξοπλισμένες, ανέλαβαν τα ξημερώματα της 27-6-1944, γενική επίθεση σ’ όλο το μήκος του Μετώπου (Ζαλόγγου-Τρικάστρου), ενάντια στο 24ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ που ύστερα από τετραήμερο σκληρό αμυντικό αγώνα αναγκάστηκε για δεύτερη φορά να συμπτυχθεί στα υψώματα του Ζαλόγγου, αυτή τη φορά δεν είχε άλλο χώρο να ελιχθεί και η θα έπρεπε να παραδοθεί στον ΕΔΕΣ η να αιχμαλωτισθεί από τους Γερμανούς, που δεν απείχαν περισσότερο από λίγα χιλιόμετρα στα νώτα του.
    Η μόνη διέξοδος για τη σωτηρία του Συν/τος ήταν να γλιστρήσει κυριολεκτικά ανάμεσα από τους Γερμανούς και να διαπεραιωθει στο ελασιτοκρατούμενο Ξηρόμερο. Και αυτή τη δύσκολη και επικίνδυνη επιχείρηση την ανέλαβαν και την έφεραν σε πέρας οι ψαράδες της Πρέβεζας και του Αμβρακικού κόλπου. Οι Γερμανοί παρακολουθώντας τις μάχες, ήσαν βέβαιοι, ότι τα πιεζόμενα στο Ζάλογγο τμήματα του ΕΛΑΣ θα υποχωρούσαν και θα έπεφταν στα χέρια τους. Γι’ αυτό είχαν κινητοποιήσει έφιππες περιπόλους από τη θέση Μάζωμα, Σμυρτούλα και κατά μήκος της δεξιάς όχθης του ποταμού Λούρου ως το χωριό Λούρο. Ταυτόχρονα είχαν εκτείνει τις περιπολίες των εξοπλισμένων καταδιωκτικών τους από την παραλία της Πρέβεζας ως τη Βόνιτσα και έκαναν αυστηρό έλεγχο σε κάθε πλεούμενο σ’ αύτή την περιοχή.

  • Ξηροβούνι 25/7/1943
  • Στο Ξεροβούνι και Μπουράτσα δεκαήμερη μάχη στα τέλη Ιουλίου 1943 από το 3/40 Σύνταγμά μας εναντίον των Ιταλών. Παίρνουν μέρος και οι μαχητικές ομάδες που τις διοικεί ο ταγματάρχης Παπασπύρου, κατόπιν διοικητής του 3/40 Συντάγματος του ΕΛΑΣ.

  • Αρχάγγελο 12/7/1943
  • Στους Αρχάγγελους, 12.7.43, καινούργια μάχη με τους Γερμανούς.

  • Ζάλογγο - Τρίκαστρο 27/6/1944
  • Εντάσεις δημιουργούσε ακόμα και η εύθραυστη ισορροπία που είχε επιτευχθεί μετά τη συμφωνία της Πλάκας. Στη διαφιλονικούμενη περιοχή της Πρέβεζας, κυρίως στην περιφέρεια Ζαλόγγου, παρέμενε απομονωμένο το 24ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, που είχε ανασυγκροτηθεί μετά την προσωρινή διάλυσή του.
    Aιφνιδιαστικά και απροειδοποίητα, μονάδες του ΕΔΕΣ αριθμητικά ισχυρότατες και άριστα εξοπλισμένες, ανέλαβαν τα ξημερώματα της 27-6-1944, γενική επίθεση σ’ όλο το μήκος του Μετώπου (Ζαλόγγου-Τρικάστρου), ενάντια στο 24ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ που ύστερα από τετραήμερο σκληρό αμυντικό αγώνα αναγκάστηκε για δεύτερη φορά να συμπτυχθεί στα υψώματα του Ζαλόγγου, αυτή τη φορά δεν είχε άλλο χώρο να ελιχθεί και η θα έπρεπε να παραδοθεί στον ΕΔΕΣ η να αιχμαλωτισθεί από τους Γερμανούς, που δεν απείχαν περισσότερο από λίγα χιλιόμετρα στα νώτα του.
    Η μόνη διέξοδος για τη σωτηρία του Συν/τος ήταν να γλιστρήσει κυριολεκτικά ανάμεσα από τους Γερμανούς και να διαπεραιωθει στο ελασιτοκρατούμενο Ξηρόμερο. Και αυτή τη δύσκολη και επικίνδυνη επιχείρηση την ανέλαβαν και την έφεραν σε πέρας οι ψαράδες της Πρέβεζας και του Αμβρακικού κόλπου.

  • Καστάνιανη - Χαραυγή - Κεράσοβο - Σιταριά - Ραβενή - Χαραυγή (Λύκου) - Κεραμίτσα - Μουργκάνα - Βρυσούλα 7-13/8/1944
  • Επιθέσεις των Γερμανών και ΕΔΕΣ κατά των δυνάμεων του ΕΛΑΣ στην περιοχή της Στερεάς.
    7 Αυγούστου ξημερώνοντας, ο ΕΔΕΣ Ηπείρου επιτέθηκε αιφνιδιαστικά κατά του 15ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ της περιοχής. Οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ κατορθώσανε να καταλάβουν αρκετά χωριά της περιοχής, Βρυσούλα, Σέλτσενα, Ραβενή, Λύκου, Κεραμίτσα. Ενώ συνεχίζονταν οι μάχες του ΕΔΕΣ κατά του ΕΛΑΣ, οι Γερμανοί εκδηλώνουν στις 12 Αυγούστου επίθεση κατά του 15ου Συντάγματος από δυο κατευθύνσεις. Μία από τα κτίσματα Βαλτίστα-Καστάνιανη και άλλη από Κεράσοβο-Σιταριά. Στις 13 Αυγούστου οι Γερμανοί ρίχνουν και άλλες δυνάμεις κατά του 15ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ, το οποίο αναγκάστηκε να υποχωρήσει προς Μουργκάνα.

  • Μέτσοβο 19/10/1944
  • Ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει το Μέτσοβο.

  • Φαράγγι του Φάγγου 16/6/1945
  • Σκοτώνεται ο Άρης Βελουχιώτης (Θανάσης Κλάρας) αφού κυκλώνεται από κυβερνητικά στρατεύματα και συμμορίες «εθνικοφρόνων».


Αν σας άρεσε το άρθρο, μπορείτε να το διαδώσετε

ή να το εκτυπώσετε (Εκτύπωση)

Υποστηρίξτε την σελίδα μας στο Facebook
κάνοντας "κλικ" στον παρακάτω σύνδεσμο, ευχαριστούμε.



ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ
Στείλτε ιδέες, προτάσεις, κριτικές για τον ιστότοπό μας.


© Copyright 2017 Εθνική Αντίσταση - ΔΣΕ - All Rights Reserved

Χρησιμοποιούμε μόνο τα απολύτως απαραίτητα cookies.
Τα απολύτως απαραίτητα cookies είναι ουσιαστικής σημασίας για την ορθή λειτουργία του ethniki-antistasi-dse.gr διότι σας επιτρέπουν να επισκέπτεστε τις ιστοσελίδες του με ασφάλεια. Μπορείτε να απενεργοποιήσετε τα απαραίτητα cookie στις ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησής σας αλλά αυτό μπορεί να επηρεάσει το ethniki-antistasi-dse.gr . .