Οι Φαρμακοποιοί στην Κατοχή και την Εθνική Αντίσταση 1941-1944 - Γρηγόρη Αγκυραλίδη

Εύλογα, θα αναρωτηθεί κανείς, τί είναι αυτό που ωθεί έναν επιστήμονα και επαγγελματία, ο οποίος, σε επίπεδο ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, τουλάχιστον, δεν έχει σχέση με την ιστορική έρευνα, να ασχοληθεί με την Κατοχή και την Εθνική Αντίσταση, κατά την περίοδο 1941-1944. Και όχι μόνο αυτό. Αν κάνει κάποιος μια βόλτα σε στέκια της νεολαίας, στις εκδηλώσεις που οι νέοι/ες παρακολουθούν, στα βιβλία που διαβάζουν, στη μουσική που ακούνε θα δει ότι υπάρχει ένα έντονο ενδιαφέρον τόσο για την Εθνική Αντίσταση, κατά την περίοδο 1941-1944, όσο και για την πολυτάραχη δεκαετία 1940-1950. Γενικότερα, τι είναι αυτό λοιπόν που μας κάνει να επιστρέφουμε στην εποχή εκείνη και να αναζητούμε τις καταστάσεις, τους αγώνες, τα πρόσωπα που συμμετείχαν; Η απάντηση είναι τελικά μάλλον απλή. Οι άνθρωποι που πρωτοστάτησαν στα γεγονότα της εποχής εκείνης είχαν πολύ συγκεκριμένα κοινά χαρακτηριστικά: ιδανικά, αυτοθυσία, ανιδιοτέλεια. Ειδικά στην εποχή που διανύουμε, των μνημονίων (ή μετά-μνημονίων…) , της σταδιακής απώλειας των κατακτήσεων των εργαζομένων, κατά τον τελευταίο αιώνα, της υποθήκευσης του μέλλοντος μας αλλά και των αφόρητων πιέσεων και των μηδενικών οραμάτων σε σχέση με τη νεολαία, η Εθνική Αντίσταση αποτελεί ένα μοναδικό σημείο αναφοράς, έμπνευσης και πηγής οραμάτων για ένα μέλλον που, τουλάχιστον προς το παρόν, φαίνεται δυσοίωνο.
Το γεγονός επίσης ότι η Εθνική Αντίσταση πολεμήθηκε, λοιδορήθηκε, κατασυκοφαντήθηκε, παραχαράχτηκε και «αναθεωρήθηκε» είναι κάτι το οποίο κινεί το ενδιαφέρον για μια πιο ενδελεχή μελέτη της, αλλά και δημιουργεί ένα πλήθος ερωτηματικών, ένα μεγάλο «γιατί». Όπως δείχνουν τα πράγματα, αυτό το «γιατί» είναι τελικά από μόνο του που μας ωθεί να αναζητήσουμε και να βρούμε τις απαντήσεις. Είναι δυνατόν άνθρωποι που πολέμησαν τον κατακτητή, που αγωνίστηκαν για μια ελεύθερη Ελλάδα, που δεν λύγισαν στα φρικτά βασανιστήρια, τις αφόρητες ταπεινώσεις και τους απάνθρωπους εξευτελισμούς, που αντίκρυσαν κατάματα το εκτελεστικό απόσπασμα, να «επιβραβεύτηκαν» με εξορίες, φυλακίσεις, εκτελέσεις; Γιατί το επίσημο κράτος τους κρατούσε για χρόνια καταχωνιασμένους στις πίσω σελίδες της Ιστορίας; Γιατί σήμερα κυκλοφορούν ευπώλητα, εύπεπτα και εύκολα στην ανάγνωση βιβλία και γίνονται συζητήσεις σε πάνελ με σκοπό να μας πείσουν ότι οι άνθρωποι πίσω από το μεγαλείο της Εθνικής Αντίστασης ήταν λίγο-πολύ κοινοί εγκληματίες και εχθροί της νομιμότητας που οι Γερμανοί-Ναζί κατακτητές έφεραν στον τόπο;
Πώς όμως θα δοθούν οι απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα που εγείρονται; Η απάντηση είναι επίσης απλή και έγκειται στη θεμελιώδη αρχή που έφερε την ανθρωπότητα κάθε φορά ένα βήμα μπροστά, συντελώντας στην ανάπτυξη των επιστημών και του πολιτισμού: ερεύνησε, διάβασε, αναζήτησε, συζήτα (και μην ξεχάσεις να κλείσεις την τηλεόραση πρώτα!). Στη διαδρομή αυτή λοιπόν, μέσα από τις σελίδες των βιβλίων κυρίως, αλλά και από τις επισκέψεις σε ιστορικούς χώρους και μουσεία, τις συζητήσεις με ανθρώπους που γνωρίζουν καλά την εποχή εκείνη, διαπιστώσαμε ότι υπήρχε ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο προς εξερεύνηση και ενδελεχή διερεύνηση, το οποίο δεν έχει περιγραφεί ή μελετηθεί μέχρι τώρα συγκροτημένα και εξειδικευμένα: ενώ λοιπόν το υγειονομικό, η ιατρική περίθαλψη αλλά και η συμμετοχή των ιατρών στην Εθνική Αντίσταση έχουν μελετηθεί εκτενώς, δεν υπάρχει κάποια έρευνα που να επικεντρώνεται στη συμμετοχή των φαρμακοποιών στην Εθνική Αντίσταση αλλά και γενικότερα στη δράση τους κατά την περίοδο της Κατοχής.
Η πρόκληση ήταν εμφανής και πραγματικά δύσκολο να την αποφύγουμε! Ως εκ τούτου, ξεκινήσαμε μία πιο συγκεκριμένη έρευνα αναζητώντας τους φαρμακοποιούς, οι οποίοι συμμετείχαν στην Εθνική Αντίσταση ή/και έδρασαν κατά την περίοδο 1941-1944. Στην αρχή φάνταζε ακατόρθωτο και έμοιαζε με το να ψάχνει κανείς ψύλλους στα άχυρα! Με την επιμονή όμως αλλά και την πολύτιμη βοήθεια των φίλων που αναφέρονται στις ευχαριστίες και που ήταν πραγματικά τιμή και χαρά να συναντήσουμε στη διαδρομή αυτή, το κουβάρι άρχισε να ξετυλίγεται, τα πρόσωπα να εμφανίζονται, η ιστορία και η δράση τους να ξεδιπλώνεται, το σημειωματάριο να γεμίζει με πληροφορίες και στοιχεία και τελικά να προκύπτει το πόνημα αυτό.
Τέλος, ως κατακλείδα της εισαγωγής αυτής θα θέλαμε να αναφέρουμε σημειολογικά τα εξής:
- Σε σχέση με τη συνεισφορά των επιστημόνων της υγείας στον αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πηγή έμπνευσης για τους νέους όλου του κόσμου, ήταν, είναι και προφανώς θα είναι ο Αργεντινός επαναστάτης, ιατρός-αλλεργιολόγος Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα.
- Σε πείσμα όσων επιμένουν να αμαυρώνουν ή να παραχαράσσουν την Εθνική Αντίσταση, με διάφορα «επιχειρήματα», θα υπενθυμίσουμε (ή μήπως θα ενημερώσουμε;) ότι οι εννιά γαλανόλευκες λωρίδες στην Ελληνική Σημαία αντιστοιχούν στις συλλαβές των λέξεων της φράσης: «Ελευθερία Ή Θάνατος»