Εξόριστοι στην Κίμωλο

Η Κίμωλος είναι ένα μικρό νησάκι των Κυκλάδων. Το Λεξικό γράφει ότι έχει έκταση 35,71 τετρ. χιλιόμετρα και πληθυσμό 1.086 κατοίκους.

Η δικτατορία Μεταξά, αυτό το νησάκι είχε επιλέξει για να εξορίζει τους πολιτικούς της αντιπάλους, τους λαϊκούς αγωνιστές, τους δημοκράτες και κυρίως τους κομμουνιστές. Είχε μάλιστα προτίμηση να στέλνει εκεί κυρίως γυναίκες εξόριστες.

Ετσι, στις 28 Οκτώβρη 1940 με την κήρυξη του πολέμου κατά της πατρίδας μας από τον Μουσολίνι, στην Κίμωλο βρίσκονταν 23 γυναίκες εξόριστες: Αγγελάκη Ολγα, Αγριγιαννάκη Μαρία, Βάρκα Κατίνα, Βλάσση Αύρα, Ιωαννίδου Κλειώ, Καπλάνη Λαμπρινή, Στρατηγάκη Μαρία, Παπαγιάννη Κατίνα, Καραμπίνη Σουλτάνα, Κοσκινά Δήμητρα, Κοσκινά Ρεγγίνα, Κωτσάκη Μαργαρίτα, Μπαϊράμογλου Διαμάντω, Μπαϊράμογλου Μαρία, Νεφελούδη Μαρία, Παπάζογλου Δόμνα, Παπαρήγα Βασιλεία, Αντύπα Θεανώ, Ρόδη Κάτου, Σιάντου Βαγγελιώ, Σαμαραδέλη Κατίνα, Χατζηβασιλείου Χρύσα, Χατζηδάκη Φούλα. Ανδρες ήσαν μόνο 9 οι: Αποστόλου Λευτέρης, Γυφτοδήμος Κώστας, Θανόπουλος Χρήστος, Καπλάνης Κώστας, Νίκολης Γιώργης, Πορφυρογένης Μιλτιάδης, Ποτήρης Γιάννης, Ρούσσος Πέτρος, Τέγος Νίκος.

Με την κήρυξη του ελληνο-ιταλικού πολέμου όλοι με αίτησή τους ζητάνε από το υπουργείο ασφάλειας να σταλούν στο μέτωπο, οι μεν άνδρες στην πρώτη γραμμή, οι δε γυναίκες για νοσοκόμες σε προωθημένα ιατρεία.

Η απάντηση από τον Μανιαδάκη είναι αρνητική, "κάντε δήλωση μετανοίας και αποκηρύξεως του κομμουνισμού". Μετά την αρνητική απάντηση και μπροστά στον κίνδυνο να τους παραδώσουν στους ναζί που ήδη είχαν εισβάλει στη χώρα μας, οι εξόριστοι συνεδριάζουν και αποφασίζουν δραπέτευση, ομαδική, τμηματική ή και ατομική.

Πρώτος δραπετεύει στην Κρήτη ο Πορφυρογένης μαζί με τη γυναίκα του Φούλα Χατζηδάκη. Υστερα ο Γυφτοδήμος (Κώστας Καραγιώργης ) με τη γυναίκα του Μαρία Αγριγιαννάκη στον Πειραιά. Ακολουθεί μια 6μελής ομάδα με επικεφαλής τον Λευτέρη Αποστόλου στη Μήλο. 17 δραπετεύουν ομαδικά με επικεφαλής τον Πέτρο Ρούσσο και με τη διευκόλυνση μάλιστα του ίδιου του ενοματάρχη της φρουράς, ενός τίμιου Ελληνα πατριώτη που έλεγε: "Εγώ δε σας παραδίνω στους Γερμανούς, σηκωθείτε και φύγετε".

Υστερα από την ομαδική απόδραση των εξορίστων από την Κίμωλο, έμειναν στο νησί πέντε γυναίκες τις οποίες απελευθέρωσε το ΕΛΑΝ Αργολίδας. Επικεφαλής στην επιχείρηση που έγινε στις 14 Μάη του 1944 ήταν ο Σταμάτης Σκούρτης, όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Π. Αρώνης.

Την εντολή για την επιχείρηση πήρε από τον ηρωικό καπετάνιο του ΕΛΑΝ Αργολίδας Τάσο Κακαβούλη, που τον δολοφόνησαν οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους στις 24 Ιούνη 1944.

Η επιχείρηση απελευθέρωσης των εξορίστων αγωνιστριών είχε απόλυτη επιτυχία. Το ΕΛΑΝίτικο καϊκι έφτασε νύχτα στο νησί, ξεπερνώντας χίλια εμπόδια και κινδύνους, προσέγγισε στο προκαθορισμένο μέρος, πήρε τις εξόριστες και εξαφανίστηκε.

Οι τελευταίες εξόριστες γυναίκες της Κιμώλου ήσαν οι: Σοφία Νεφελούδη, Μαρία Στρατηγάκη, Κατίνα Παπαγιάννη, Ροδή Κάτου, Θεανώ Αντύπα και μεταφέρθηκαν στην Ελεύθερη Ελλάδα όπου εντάχθηκαν στις αντιστασιακές Οργανώσεις.

Να λοιπόν που το Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό (ΕΛΑΝ) ήταν σε θέση, μέσα στο ζόφο της φασιστικής κατοχής, να φέρνει σε πέρας με επιτυχία και τέτοιες επιχειρήσεις.

Πηγή: Ριζοσπάστης 31 Μάη 1996 Π. ΑΡΩΝΗΣ